สังคหวัตถุ 4 แปลว่า เครื่องยึดเหนี่ยว มีความหมายว่า คุณธรรมเหล่านี้ เป็นเครื่องยึดเหนี่ยวน้ำใจ ของผู้อื่นไว้ได้ คือ เป็นเครื่องก่อให้เกิดความสามัคคี กลมเกลียวสนิทสนมยิ่ง ๆ ขึ้น และผูกพันให้มั่นคงตลอดไป ซึ่งมีดังต่อไปนี้
1.ทาน
ทาน แปลว่า การให้ หมายถึง การแบ่งให้ เฉลี่ยให้ ปันให้ เพื่อแสดงอัธยาศัยไมตรี ผูกสามัคคีกันไว้ เช่น เมื่อเพื่อนมนุษย์ถูกภัยพิบัติ เราก็ควรส่งอาหาร สิ่งของ ยารักษาโรคไปให้ ตามกำลังความสามารถของเรา หรือเพื่อนมนุษย์เป็นปกติสุข เราก็แบ่งปันให้ความรู้วิทยาการ เงินทุนเครื่องมือทำการเกษตร หรือเมื่อกระทบกระทั่งกัน ก็รู้จักให้อภัยกัน เป็นต้น
2. ปิยวาจา
ปิยวาจา แปลว่า เจรจาอ่อนหวาน หมายถึง พูดคำที่สุภาพ อ่อนโยน และเป็นคำที่มีประโยชน์ ที่ผู้ฟังได้ฟังแล้วชื่นใจ สบายใจเห็นประโยชน์ในคำพูดนั้น
3. อัตถจริยา
อัตถจริยา แปลว่า ประพฤติประโยชน์ หมายความว่า การบำเพ็ญตน ให้เป็นคนมีประโยชน์ต่อผู้อื่น ได้แก่ การไม่สร้างความเดือดร้อนให้แก่เพื่อนมนุษย์ และไม่นิ่งดูดายเมื่อผู้อื่นขอความช่วยเหลือ การสนับสนุนในสิ่งที่เห็นว่าถูกต้องดีงาม เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่นโดยรวม และการชักนำ หรือโน้มนำคนที่ทำผิดพลาด ที่มุ่งแสวงหาอำนาจผลประโยชน์ หรือเป็นภัยต่อความสงบสุขของสังคม ให้หันมาดำรงชีวิต ในทิศทางที่ถูกต้องชอบธรรม เพื่อความสงบสุขของคนในสังคมได้
4. สมานัตตา
สมานัตตา แปลว่า ความเป็นคนมีตนสม่ำเสมอ หมายความว่า ไม่ถือตัว คือไม่หยิ่งจองหอง ในเมื่อได้ดีมีฐานะ ซึ่งได้แก่ การให้ความนับถือเพื่อนมนุษย์ ผู้มีฐานะศักดิ์ศรีเท่าเทียมกับตน ไม่ดูหมิ่นเหยียดหยามผู้ที่ด้อยกว่าตน เป็นต้น
|
