วันอาสาฬหบูชา เป็นวันสำคัญทางพุทธศาสนาวันหนึ่ง ของชาวพุทธเถรวาทในประเทศไทย
อาสาฬหบูชา ย่อมาจาก อาสาฬหปูรณมีบูชา แปลว่า การบูชาในวันเพ็ญเดือนอาสาฬหะ อันเป็นเดือนที่ 4 ตามปฏิทินของอินเดีย ตรงกับวันเพ็ญ เดือน 8 ตามปฏิทินจันทรคติของไทย มักจะตรงกับ เดือนมิถุนายน หรือ เดือนกรกฎาคม ถ้าในปีใดมีเดือน 8 สองหน ก็เลื่อนไปทำในวันเพ็ญเดือน 8 หลัง
วันอาสาฬหบูชา ได้รับการยกย่องเป็นวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา เนื่องจากเหตุการณ์สำคัญที่เกิดขึ้นเมื่อ 2,500 กว่าปีก่อน หรือ 45 ปี ก่อนพุทธศักราช ในวันอาสาฬหปุรณมีดิถี หรือวันเพ็ญเดือนอาสาฬหะ วันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 8 ณ ป่าอิสิปตนมฤคทายวัน เมืองพาราณสี แคว้นมคธ ซึ่งเป็น วันที่พระพุทธเจ้าทรงแสดงพระธรรมเทศนาเป็นครั้งแรก ซึ่งเรียกว่า ปฐมเทศนา คือ ธัมมจักกัปปวัตตนสูตร แก่ปัญจวัคคีย์
ซึ่งการแสดงธรรมครั้งนั้น ทำให้พราหมณ์โกณฑัญญะ 1 ใน 5 ปัญจวัคคีย์ เกิดความเลื่อมใสในพระธรรมของพระพุทธเจ้า จนได้ดวงตาเห็นธรรม หรือ บรรลุเป็นพระอริยบุคคลระดับโสดาบัน ท่านจึงขออุปสมบทในพระพุทธศาสนา ด้วยวิธี เอหิภิกขุอุปสัมปทา
พระอัญญาโกณฑัญญะ จึงกลายเป็นพระสงฆ์องค์แรกในโลก และ ด้วยเหตุที่ท่านได้บรรลุธรรมเป็นพระอริยบุคคล เป็นคนแรก จึงทำให้ พระรัตนตรัยครบองค์ 3 บริบูรณ์เป็นครั้งแรกในโลก คือ มีทั้ง พระพุทธ พระธรรม และพระสงฆ์ ครบ 3 รัตนะ
ด้วยเหตุดังกล่าว จึงทำให้วันนี้ถูกเรียกว่า วันพระธรรมจักร คือ วันที่ล้อแห่งพระธรรมของพระพุทธเจ้า ได้หมุนไปเป็นครั้งแรก และ วันพระสงฆ์ คือ วันที่มีพระสงฆ์เกิดขึ้นครั้งแรก อีกด้วย
การบูชาในเดือน 8 หรือ วันอาสาฬหบูชา นั้น คณะสังฆมนตรี คือ มหาเถรสมาคม ได้กำหนดให้เป็น วันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ของประเทศไทยเป็นครั้งแรก เมื่อ พ.ศ. 2501 โดยได้มีมติให้เพิ่มวันอาสาฬหบูชา เป็นวันสำคัญทางพุทธศาสนาในประเทศไทย ตามคำแนะนำของ พระธรรมโกศาจารย์ (ชอบ อนุจารี)
โดยคณะสังฆมนตรี ได้ออกเป็นประกาศสำนักสังฆนายก เมื่อวันที่ 14 กรกฎาคม พ.ศ. 2501 กำหนดให้วันอาสาฬหบูชา เป็นวันสำคัญทางพุทธศาสนา พร้อมทั้งกำหนดพิธีอาสาฬหบูชาขึ้น ทำให้ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2501 เป็นต้นมา เมื่อถึงวันเพ็ญเดือน 8 ของทุกปี หรือเดือน 8 หลัง ในปีที่มีอธิกมาส (เดือน 8 สองหน) พุทธศาสนิกชนชาวไทย จะร่วมกันจัดพิธีอาสาฬหบูชาขึ้นอย่างพร้อมเพรียง ทั่วราชอาณาจักร เพื่อเป็นการบำเพ็ญกุศล และบูชารำลึกถึงวันสำคัญยิ่งของชาวพุทธ
|
