วันวิสาขบูชา เป็น วันสำคัญทางพุทธศาสนาสากล ของชาวพุทธทุกนิกายทั่วโลก วันหยุดราชการในหลายประเทศ และ วันสำคัญของโลก ตามมติเอกฉันท์ ของที่ประชุมสมัชชาสหประชาชาติ เพราะเป็นวันคล้ายวัน ที่เกิดเหตุการณ์สำคัญที่สุด ในพระพุทธศาสนา 3 เหตุการณ์ด้วยกัน คือ เป็นวันคล้ายวัน ประสูติ ตรัสรู้ และปรินิพพาน ขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า โดยทั้งสามเหตุการณ์นั้นได้เกิดตรงกับวันขึ้น 15 ค่ำ เดือน 6 หรือในวันเพ็ญแห่งเดือนวิสาขมาสต่างปีกัน
ชาวพุทธจึงถือว่า เป็นวันที่รวมเกิดเหตุการณ์อัศจรรย์ยิ่ง จึงเรียกการบูชาในวันนี้ว่า วิสาขบูชา ย่อมาจาก วิสาขปูรณมีบูชา แปลว่า การบูชาในวันเพ็ญเดือนวิสาขะ อันเป็นเดือนที่สองตามปฏิทินของอินเดีย ซึ่งตรงกับวันเพ็ญเดือน 6 ตามปฏิทินจันทรคติของไทย ซึ่งมักจะตรงกับเดือนพฤษภาคม หรือมิถุนายน ทุกปี
โดยในประเทศไทย ถ้าในปีใดมีเดือน 8 สองหน ก็เลื่อนไปทำในวันเพ็ญเดือน 7 หลัง ตามปฏิทินจันทรคติของไทย ซึ่งประเทศที่นับถือพระพุทธศาสนาเถรวาทอื่นที่ไม่ได้ถือคติตามปฏิทินจันทรคติของไทย จะจัดพิธีวิสาขบูชาในวันเพ็ญเดือน 6 แม้ในปีนั้นจะมีเดือน 8 สองหนตามปฏิทินจันทรคติไทยก็ตาม
และในกลุ่มชาวพุทธมหายานบางนิกาย ที่นับถือว่าเหตุการณ์ทั้ง 3 นั้น เกิดในวันต่างกันไป จะมีการจัดพิธีวิสาขบูชาต่างวันกัน ตามความเชื่อในนิกายของตน ๆ ซึ่งจะไม่ตรงกับวันวิสาขบูชา ตามปฏิทินของชาวพุทธเถรวาท
วันวิสาขบูชานั้น ได้รับการยกย่องจากพุทธศาสนิกชนทั่วโลก ให้เป็นวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาสากล เนื่องจากเป็นวันที่บังเกิดเหตุการณ์สำคัญ 3 เหตุการณ์ ที่เกี่ยวเนื่องกับพระพุทธเจ้า และ จุดเริ่มต้นของศาสนาพุทธ ซึ่งเหตุการณ์ทั้งหมดได้เกิดขึ้นเมื่อ 2,500 กว่าปีก่อน ณ ดินแดนที่เรียกว่า ชมพูทวีป ในสมัยพุทธกาล
โดยเหตุการณ์แรก เมื่อ 80 ปี ก่อนพุทธศักราช เป็น วันประสูติของเจ้าชายสิทธัตถะ ณ ใต้ร่มสาละ ในพระราชอุทยานลุมพินีวัน ซึ่งอยู่ในเขตประเทศเนปาลในปัจจุบัน
เหตุการณ์ต่อมา เมื่อ 45 ปี ก่อนพุทธศักราช เป็น วันที่เจ้าชายสิทธัตถะได้บรรลุพระสัมมาสัมโพธิญาณ ตรัสรู้เป็นองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า ณ ใต้ร่มโพธิ์ ริมฝั่งแม่น้ำเนรัญชรา ตำบลอุรุเวลาเสนานิคม ซึ่งอยู่ในเขตประเทศอินเดียในปัจจุบัน
และเหตุการณ์สุดท้าย เมื่อ 1 ปี ก่อนพุทธศักราช เป็น วันเสด็จดับขันธปรินิพพานขององค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าณ ใต้ร่มสาละ ในป่าสาลวัน พระราชอุทยานของเจ้ามัลละ เมืองกุสินารา ซึ่งอยู่ในเขตประเทศอินเดียในปัจจุบัน
โดยเหตุการณ์ทั้งหมด ล้วนเกิดตรงกับวันเพ็ญเดือน 6 หรือเดือนวิสาขะนี้ทั้งสิ้น ชาวพุทธจึงนับถือว่าวันเพ็ญเดือน 6 นี้ เป็นวันที่รวมวันคล้ายวันเกิดเหตุการณ์สำคัญ ๆ ของพระพุทธเจ้าไว้มากที่สุด จึงนิยมประกอบพิธีบำเพ็ญบุญกุศล และประกอบพิธีพุทธบูชาต่าง ๆ เพื่อเป็นการถวายสักการะรำลึกถึง แด่องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าสืบมาจนปัจจุบัน
วิสาขบูชา มีการนับถือปฏิบัติกันในหลายประเทศ ที่นับถือพระพุทธศาสนา ทั้งมหายาน และเถรวาททุกนิกาย มาช้านานแล้ว ในบางประเทศเรียกพิธีนี้ว่า พุทธชยันตี (Buddha Jayanti) เช่น อินเดีย และ ศรีลังกา เป็นต้น
ในปัจจุบัน มีหลายประเทศที่ยกย่องให้ วันวิสาขบูชา เป็นวันหยุดราชการ เช่น อินเดีย ไทย พม่า ศรีลังกา สิงคโปร์ และ อินโดนีเซีย เป็นต้น ส่วนใหญ่เป็นประเทศที่มีประชากร ที่นับถือพระพุทธศาสนานิกายเถรวาท มากที่สุด
ในปัจจุบัน ฝ่ายของประเทศที่นับถือพระพุทธศาสนาเถรวาทส่วนใหญ่ ได้รับคติการปฏิบัติบูชาในวันวิสาขบูชา มาจากประเทศศรีลังกา ในประเทศไทย ปรากฏหลักฐานว่ามีการจัดพิธีวิสาขบูชามาตั้งแต่สมัยสุโขทัย
วันวิสาขบูชา ถือได้ว่าเป็น วันสำคัญทางพระพุทธศาสนาสากล เพราะชาวพุทธทุกนิกายจะพร้อมใจกัน จัดพิธีพุทธบูชาในวันนี้ พร้อมกันทั่วทั้งโลก ซึ่งไม่เหมือนวันมาฆบูชา และวันอาสาฬหบูชา ที่เป็นวันสำคัญทางพระพุทธศาสนา ที่นิยมนับถือกันเฉพาะในประเทศไทย ลาว และ กัมพูชา
ด้วยเหตุนี้นี่เอง ที่ประชุมใหญ่สมัชชาสหประชาชาติ จึงยกย่องให้วันวิสาขบูชาเป็น วันสำคัญสากลนานาชาติ (International Day) หรือ วันสำคัญของโลก ตามคำประกาศของที่ประชุมใหญ่สมัชชาสหประชาชาติ ครั้งที่ 54 ลงวันที่ 13 ธันวาคม พ.ศ. 2542
ปัจจุบัน ประเทศไทยได้ประกาศให้ วันวิสาขบูชา เป็นวันหยุดราชการ โดยพุทธศาสนิกชนทั้งพระบรมวงศานุวงศ์ พระสงฆ์ และประชาชน จะมีการประกอบพิธีต่าง ๆ เช่น การตักบาตร การฟังพระธรรมเทศนา การเวียนเทียน เป็นต้น เพื่อเป็นการบูชารำลึกถึงพระรัตนตรัย และเหตุการณ์สำคัญ 3 เหตุการณ์ดังกล่าว ซึ่งทั้งสามเหตุการณ์ที่เกิดขึ้น สืบเนื่องในวันเพ็ญเดือน 6 ทั้งสิ้นนี้ ทำให้พระพุทธศาสนาได้บังเกิด และสืบต่อมาอย่างมั่นคง จนถึงปัจจุบัน
|
