พระหูยาน เมืองลพบุรี สร้างเมื่อสมัยขอมยังเรืองอำนาจ ในแผ่นดินพระเจ้าสุริยวรมันที่ 1 เมื่อประมาณ 700 กว่าปีมาแล้ว
สมัยนั้น พระองค์ทรงใช้เมืองละโว้ หรือเมืองลพบุรีในปัจจุบีน เป็นศูนย์กลาง ในการบัญชาราชการงานบ้านเมือง ศาสนา ศิลปะ ดังนั้น วิทยาการทั้งหลายแหล่ของขอม ล้วนมีกำเนิดที่เมืองละโว้ทั้งสิ้น
พระหูยาน จังหวัดลพบุรี เป็นพระพิมพ์เนื้อชิน เป็นพระประทับนั่ง ปางมารวิชัย บนกลีบบัวเล็บช้าง แบบชั้นเดียว และสองชั้นบัวคว่ำบัวหงาย พระเกศเป็นรูปบัวตูม ใบหน้าคว่ำ อันแสดงถึงญาณอันแก่กล้า และมีลักษณะเคร่งเครียด อันเป็นเอกลักษณ์ของศิลปะขอม หูยาวจดไหล่ วงการพระเครื่องจึงขนานนามว่า พระหูยาน
พระหูยาน เมืองลพบุรีนี้ มีการขุดค้นพบที่ กรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จังหวัดลพบุรี เป็นหลัก จึงนิยมเรียกกันติดปากว่า พระหูยาน ลพบุรี
พระหูยาน ลพบุรี มีทั้งหมด 3 พิมพ์ คือ
1.) พระหูยาน พิมพ์ใหญ่ ขนาดสูงจากฐานถึงยอดสุด ประมาณ 5.5 เซนติเมตร
2.) พระหูยาน พิมพ์กลาง ซึ่งจะมีขนาดลดหลั่นกันลงมา
3.) พระหูยาน พิมพ์เล็ก ซึ่งจะมีขนาดลดหลั่นกันลงมา
พระหูยาน กรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จังหวัดลพบุรี มีการแตกกรุออกมาครั้งแรก เมื่อประมาณปี พ.ศ.2450 เรียกว่า พระกรุเก่า ผิวจะปลอดจากคราบผิวปรอทขาวโพลน มีขุมสนิมกัดกินลึกในเนื้อ มีรอยระเบิดแตกปริ
ต่อมา ได้มีการขุดค้น อย่างไม่เป็นทางการหลายครั้ง จนกระทั่งปี พ.ศ.2508 ก็แตกกรุออกมาอีกเป็นจำนวนมาก ที่บริเวณพระเจดีย์องค์เล็ก หน้าพระปรางค์ เรียกว่า พระกรุใหม่ ส่วนมากจะมีพรายปรอทขาวซีด ๆ ทั้งอยู่ในสภาพสมบูรณ์งดงามมาก มีเพียงบางองค์ ที่มีรอยแตกปริ และขุมสนิมบางส่วน เหมือนยืนยันถึงความเก่าแก่ของอายุขัย
พระกรุใหม่บางส่วน ถูกฝังรวมไว้กับพระพุทธรูปบูชา ซึ่งเมื่อเวลาเกิดคราบสนิม จะเป็นสีเขียว จนได้ลุกลามไปติด เป็นคราบสนิมของ พระหูยานกรุใหม่ด้วย จึงกลายเป็นตำหนิสำคัญ ที่นักเลงพระเครื่องเนื้อชิน ใช้ประกอบในการพิจารณา พระหูยานกรุใหม่ เมืองลพบุรี
วงการพระเครื่อง ยังได้กำหนดลักษณะ หรือศิลปะของ พระหูยาน ลพบุรี แยกไว้เป็น 2 แบบ คือ
1.) พระหูยานหน้ายักษ์
2.) พระหูยานหน้ามงคล
สำหรับพิมพ์ด้านหลังของ พระหูยาน ลพบุรี จะมีเอกลักษณ์ เหมือนกันหมดทุกพิมพ์ คือ เป็นลายผ้ากระสอบ ที่มีความถี่ และความหยาบเหมือนกันทุกองค์
นอกจากนี้ ยังปรากฏมีการพบ พระหูยาน ที่กรุอื่น ๆ อีก เช่น
- พระหูยาน กรุวัดอินทาราม จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
- พระหูยาน กรุวัดปืน จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
- พระหูยาน กรุวัดราษฎร์บูรณะ จังหวัดพระนครศรีอยุธยา
- พระหูยาน กรุวัดพระศรีรัตนมหาธาตุ จังหวัดสุพรรณบุรี
- พระหูยาน กรุวัดค้างคาว จังหวัดเพชรบุรี
- พระหูยาน กรุเมืองสรรค์ จังหวัดชัยนาท
พระหูยานต่างกรุ จึงมักจะไม่เหมือนกัน ในเอกลักษณ์ของแต่ละกรุ แต่ละทรวงทรงหรือลักษณะเล็กใหญ่ ใกล้เคียงกันมาก
พระหูยานบางกรุ อยู่ในชั้นที่สมบูรณ์แบบ ผิวของชินหรือดีบุก ยังขาวฝังจับเนื้อแน่น ดูคล้ายของใหม่เลยก็มี ต้องดูให้ดีว่า ผิวนั้นเป็นมันอยู่หรือเปล่า ถ้าเป็นมันอยู่ หรือผิวไม่แห้งสนิทเลยนั้น อาจจะเป็น พระหูยานเทียม ค่อนข้างแน่
ถ้าเป็น พระหูยานของแท้จริง ผิวของดีบุกหรือชิน จะแลดูผิวขาวนวลแห้งสนิท เหมือนดังปุยเมฆ แห้งแบบด้าน ๆ จะมีส่วนหมองคล้ำของผิวนิด ๆ
พระหูยาน ลพบุรี เป็น ยอดจักรพรรดิของพระเครื่อง พิมพ์หนึ่ง เป็นยอดมหาอุตม์ และคงกระพันชาตรี จนกระทั่ง มีนักนิยมพระรุ่นเก่า และรุ่นใหม่ให้สมญานามว่า ยอดจักรพรรดิแห่งกรุงละโว้ ไม่ว่าจะเป็นอภินิหาร ปาฏิหาริย์ ความศักดิ์สิทธิ์ อิทธิฤทธิ์ และสิ่งมหัศจรรย์ นานับประการ อยู่ในองค์พระหูยานทั้งหมด
พระหูยาน เมืองลพบุรี ไม่ว่าจะกรุเก่า กรุใหม่ หรือกรุใด ๆ ล้วนเป็นเลิศด้วยพุทธคุณ ด้านคงกระพันชาตรี ตามแบบฉบับของขอม และเมตตามหานิยม สมคำยกย่องจริง ๆ
|
