พระพุทธรูปปางอุ้มบาตร เป็นชื่อเรียกของพุทธลักษณะ ของพระพุทธรูปทำนั่งขัดสมาธิ อย่างพระพุทธรูปปางสมาธิ หรือยืน แต่พระหัตถ์ทั้งสอง ประคองถือบาตร

สำหรับประวัติความเป็นมานั้น ความว่า เมื่อพระพุทธเจ้า ได้แสดงเวสสันดรชาดก โปรดพระประยูรญาติแล้ว พระประยูรญาติ ต่างถวายนมัสการทูลลากลับ สู่พระราชสถานที่พักของตน แต่ไม่มีใคร ทูลนิมนต์พระพุทธองค์ ให้รับภัตตาหารเช้าเลย โดยเข้าใจเอาเองว่า คงเสด็จไปเสวยภัตตาหาร ในพระราชนิเวศน์

ในวันรุ่งขึ้น พระพุทธองค์ ทรงทราบด้วยพระญาณว่า พระพุทธเจ้าในอดีต เมื่อเสด็จมาประทับ ณ พระนครของพุทธบิดา ตามพุทธประเพณี ได้เสด็จบิณฑบาตเพื่อโปรดมหาชน พระพุทธองค์ จึงเสด็จออกบิณฑบาต ตามพุทธประเพณี

ตามความเชื่อและคตินิยม พระพุทธรูปปางอุ้มบาตร เป็นพระพุทธรูปประจำวันเกิด ของคนที่เกิดวันพุธ

• วัดสุทัศนเทพวราราม จัดพระธรรมเทศนามหาชาติ เวสสันดรชาดก
• พระพุทธรูปปางสมาธิหรือปางตรัสรู้
• “วัดอุดมรังสี” จัดการแสดงธรรมเทศนามหาชาติ เวสสันดรชาดก
• พระปิณโฑลภาระทวาชะทำปาฏิหาริย์
• พระพุทธรูปปางห้ามญาติ
• พระพุทธรูปปางสมาธิ
• หลวงพ่อเพชร วัดบรมวงศ์ฯ จ.พระนครศรีอยุธยา
• พระพุทธรูปปางโปรดพุทธบิดา